Η σύσταση του Ιδρύματος

Το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος K. Βενιζέλος» υπήρξε μία παλιά ιδέα του αοίδιμου Μητροπολίτη Kισάμου και Σελίνου Ειρηναίου Γαλανάκη. Ήταν το αποτέλεσμα πολυετών προσπαθειών της κοινωνίας των Χανίων και της Κρήτης να δημιουργηθεί στην πόλη, από την οποία καταγόταν ο μεγαλύτερος Έλληνας πολιτικός του 20ού αιώνα, ένα ίδρυμα πανελλήνιας εμβέλειας, κέντρο έρευνας και μελέτης του έργου και της εποχής του.

Το Ίδρυμα συστάθηκε στις 26 Μαρτίου 2000. Η Βουλή των Ελλήνων κύρωσε νομοθετικά τον οργανισμό του Ιδρύματος (Νόμος 2841/21-9-2000 και όπως αυτός τροποποιήθηκε με τον Νόμο 4386/11-05-2016), το έθεσε υπό την αιγίδα της και έγινε ιδρυτικό μέλος. Ο εκάστοτε Πρόεδρος της εθνικής αντιπροσωπείας είναι Πρόεδρός του.  Το καταστατικό του  Ιδρύματος υπέγραψαν 32 μέλη, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται η τοπική Εκκλησία και Αυτοδιοίκηση της Κρήτης, κορυφαίοι φορείς της επιστήμης, του πνεύματος και της οικονομίας (Πολυτεχνείο Κρήτης, Μουσείο Μπενάκη, Ε.Λ.Ι.Α., Ίδρυμα Μποδοσάκη, Ορθόδοξη Ακαδημία Κρήτης, Κοινωφελές Ίδρυμα «Αγία Σοφία», Εθνική Τράπεζα, Τράπεζα Πειραιώς, Τράπεζα Χανίων, ΑΝΕΚ, Συνεταιρισμός ΙΝΚΑ, κ.α.), επιστημονικοί σύλλογοι, οργανώσεις αποδήμων και σημαντικές προσωπικότητες της δημόσιας ζωής.
Έδρα του Ιδρύματος είναι η ιστορική οικία του Ελευθερίου Βενιζέλου στη Χαλέπα Χανίων, κτίριο του 1877, ενώ οι Διοικητικές και Επιστημονικές του Υπηρεσίες από τον Νοέμβριο του 2005 στεγάζονται στο ανακαινισμένο κτίριο της πρώην οικίας Βλουμ έναντι της οικίας Βενιζέλου. Τον Αύγουστο του 2007 σε ειδική εκδήλωση το κτίριο ονομάστηκε Μέγαρο «Μητροπολίτης Ειρηναίος Γαλανάκης» προς τιμήν του πρώτου Προέδρου του Ιδρύματος.

Το Ίδρυμα διοικείται από 23μελές Διοικητικό Συμβούλιο. Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος είναι ο Νικόλαος Eμμ. Παπαδάκης και Επιστημονική Σύμβουλος η Ελένη Γαρδίκα Kατσιαδάκη.